Totale gekte

De gekte regeert. U had het natuurlijk zelf ook al in de gaten, maar afgelopen week werd ie wel erg zichtbaar.  Om te beginnen vier artikelen op een dag op VK online waardoor ik al helemaal niet meer van het idee afkom. Er is gekte die we makkelijk af kunnen doen, waar we schouderophalend overheen kunnen stappen. Zo herkent nagenoeg iedereen de gekte in Dion Graus (Dion Graus pleit voor ‘perspolitie‘).

Het gros van de politici beweert echter regelmatig de grootst mogelijke onzin in het spel om macht en aandacht. Gekte om in het centrum van de macht te blijven. Aan deze gekte zitten we vastgebakken. De gemiddelde burger lijkt er tegenwoordig gewoon overheen te stappen of juist gretig naar te verlangen. Framing wordt het  genoemd. Mei Li Vos kon naar eigen zeggen niet op tegen het SP-frame, ‘De zorg is geen markt!’ (VK, 19 november). Daarom zou zij het zitten op de kamerbankjes nu aan een ander moet overlaten. Ik geloof er niets van. Politiek is framing. En, ze doet het nu weer door zichzelf als de redelijkheid zelve weg te zetten.  

Lastiger wordt het al als blijkt dat de gekte zich meester heeft gemaakt van bijvoorbeeld politiebeambten (Nausicaa Marbe: ‘Bent u al opgepakt?’) en ambtenaren die de vragen voor inburgeringstoets schrijven (gelauwerd schrijver Rodaan is gezakt). De anonieme ambtenaar heeft snel van een inburgeringcursus een struikeltoets gemaakt.

En nu kom ik nog een stapje dichter bij u. Blijkbaar moet je toch op enige afstand wonen, zoals Frank Ligtvoet in New York, om het te zien. Hij stelt dat het fenomeen zwarte piet in relatie tot een witte ‘baas’ iets is dat voortkomt uit minder fraaie kanten van onze geschiedenis en daarmee een niet te ontkennen racistische kant heeft (‘Liever Zeurpieten dan Zwarte Pieten’). U en ik doen enthousiast, of wat minder enthousiast, gewoon mee met de gekte. En onder het mom van ik weet eigenlijk niet wat (het beschermen van tere kinderzieltjes?), werden dragers van het t-shirt met de opdruk ‘Zwarte piet is racisme’ bij de intocht van sinterklaas in Dordrecht hardhandig gearresteerd.

Gekte is menselijk. Daarmee misschien collectieve of algehele gekte ook. En onderscheiden we ons in die zin van de dieren. In iedere rationaliteit verschuilt zich de gekte. En af en toe springt de gekte, heel zichtbaar, als een poppetje uit een doosje in je gezicht. Als politieagenten bussen pepperspray leegspuiten op zittende mensen, mensen met t-shirts arresteren, maar ook als bijvoorbeeld een sjoemelende hoogleraar wordt ontmaskerd. Dat valt op. En het liefste houden we het op een incident.

Een politieagent krijg je achteraf blijkbaar toch makkelijk op de knieën, om er een ‘sorry’ uit te persen… Iets anders had het ook niet kunnen zijn. Net als de vliegtuigmaatschappij van een verongelukt toestel willen we allemaal zo snel mogelijk roepen ‘menselijke fout’.  Maar met de anonieme ambtenaar wordt al lastiger. En waarom zou je ook naar hem of haar op zoek gaan, u en ik worden niet op het vliegtuig gezet of het fuik van de inburgeringstoets ingedwongen.

Ook de frauderende hoogleraar framen we het liefste als een incident. In een bijzin in een artikel schrijft Maarten Keulemans (VK 5 november) echter dat 30 tot 75 %  van de wetenschappers zich bezondigt aan ‘aanpassinkjes’ in het werk. Daar had het artikel over moeten gaan. Dat is pas een interessant gegeven. Dan gaan bij mij de lampjes branden. Gekte is overal en beperkt zich niet tot incidenten, hoe graag we dit ook willen geloven. De rest is ‘aapjes kijken’, en met de vraag ‘hoe heeft iemand zoiets kunnen doen?!’ jezelf snel uit de buitencategorie framen.

Grote gekte, de zucht naar snel geld bijvoorbeeld, leidt tot een opgelegde rationaliteit waarnaar wij mensen menen te moeten leven. En we vinden het eigenlijk een beetje gek als iemand daar tegen protesteert (tenzij het in Noord-Afrika is natuurlijk). En omgekeerd is het een grote suggestie dat de wetenschappers geen mensen zouden zijn. Of dat politieagenten enkel de ‘orde’ in de gaten houden. Want orde en gekte zijn uiteindelijk niet van elkaar te onderscheiden.

Samenwerking, eerlijkheid, we vinden deze als ooit uniek menselijke eigenschappen benoemde zaken allemaal terug in de dierenwereld. Recent onderzoek haalt heel wat vooronderstellingen over onze unieke positie, als zogenaamd opperdier, onderuit.

Kapucijneraapjes voelen feilloos aan wat eerlijkheid inhoudt, en gaan prompt tot samenwerking over, ook als het niet direct iets oplevert. Die zijn niet gek.

Wat blijft er dan voor ons over?! Wat er voor de mens over blijft is de gekte, de gekte die kleeft aan vermeende rationaliteit.

En natuurlijk de orde van de dag.

ShareShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someone
0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>