Regeltjes volgen, fouten maken

Dat zou een mooi onderzoek waard zijn: instituten die de regeltjes volgen maken meer fouten. Ik heb het niet alleen over feitelijke fouten, de veiligheidschecklist invullen, terwijl de patiënt achter je van het bed rolt, maar ook over systeemfouten: niet nadenken over het (beoogde) effect van je handelen, maar vervallen in risico mijdend gedrag. Want regels volgen is risicoloos. Maar regels zijn niet zonder risico’s.

De bron hiervan is telkens dezelfde: niet meer zelf (mogen) nadenken. Geen ruimte meer voelen om zelf naar eigen inzicht te handelen. Voldoen aan de regels, maar niet meer zien wat er echt nodig is.

Michael L. Michael, professor aan de Harvard universiteit, wijst er op dat regels intrinsiek niet kunnen leiden tot ethisch gedrag. Sterker nog, regels lijken aan een wet onderhevig te zijn namelijk dat het vermeerderen van regels oproept dat men naar de letter gaat interpreteren, in plaats van de geest. Regels worden dan vooral technisch en smal opgevat. Waar regels in principe een ondergrens aangeven worden ze bijna automatisch de norm.

En het was niet zozeer omdat ik zelf vader ben, en als ik niet oppas redelijk weinig te zeggen zou hebben over de opvoeding van mijn kinderen, dat ik het artikel van Irene Zwaan in de Volkskrant daarom met zoveel interesse las, maar de grote gevolgen die instituten voortbrengen die zijn gaan geloven in die regels.

Het lukt Jeugdzorg niet om het belang van haar cliënten, kinderen, onze jeugd, centraal te stellen, en zoekt houvast bij regels. De moeder trekt bij ruzie per definitie aan het langste eind. Het loont daarom sommige (boze) moeders dus om ruzie te maken, volgens Irene Zwaan, met alle gevolgen van dien. Want het is niet in het belang van de kinderen om de vader helemaal niet meer te zien. Vaders hebben juist een belangrijke, vaak onderschatte, rol in de opvoeding. En hoe lastig het ook is die rol goed te vervullen, beter wel dan niet (uitzonderingen daargelaten). En, daar bovenop, grote kans dat Jeugdzorg ze later anders weer terug ziet…

Zo houdt een systeem zichzelf in stand. En zodra dat het geval is, dan kan ik mij niet meer voorstellen dat het kind centraal staat bij de keuzes die er gemaakt worden. Maar dan zijn het met elkaar bedachte regels die de toon zetten en die ook nog eens goed passen bij het belang van de organisatie en het gevoel van de medewerkers. En meestal ook nog naar eer en geweten ingegeven.

Om dit te doorbreken grijpt Irene Zwaan naar aanpassingen in de wet, zoals het behoud van gezamenlijk gezag na de scheiding en de verplichting tot het opstellen van een ouderschapsplan. Dat maakt dat jeugdhulpverleners in toenemende mate wel zullen moeten dealen met twee ouders, in plaats van het volgen van, zelfverzonnen, regels.

Blijkbaar zijn er ook regels die aanzetten tot het zelf maken van afwegingen. Hoe lastig ook.

Alleen, vervangen we nu de oude regels door nieuwe en blijft het instituut hetzelfde? Want voor we het weten wordt de jeugdzorg dan een productieorganisatie van ouderschapsplannen. En, het altijd moeten dealen met twee ouders, levert dat nu de beste zorg voor het kind op? Hoe minder afwezige vaders hoe beter, maar toch denk ik dat medewerkers die ook weer durven af te wijken van deze nieuwe regels uiteindelijk minder fouten zullen maken… En dat is een kwestie van lef, cultuur en visie, waar organisaties vaak nog een lange weg in te gaan hebben.

ShareShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someone
0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>