Oude routines, nieuwe praktijken.

In onze maatschappij wordt samenwerken en organiseren gezien als een lineair proces dat je kunt plannen, evalueren en volledig kunt begrijpen. U kent het wel; plan, do, check, act! Met deze woorden heeft u natuurlijk nog maar weinig aansporing nodig om in beweging te komen…

Het is een bekende klassieke benadering met veel beperkingen, terwijl we er nog steeds in lijken te geloven. Het is de onzin van opleidingen projectmanagement die tot in alle haarvaten van werkzaam Nederland is doorgedrongen en die leidt tot routines die we te pas en te onpas geacht worden te doorlopen. En nagenoeg iedereen doet er vrolijk aan mee.

Ook Jos van der Lans vind iets van dergelijke routines of reflexen. Op: www.socialevraagstukken.nl schrijft hij dat we daarom op zoek moeten naar nieuwe instituties. Hij wil de instituten veranderen. Nu is het begrip ‘instituties’ gelukkig breed.

Hij schrijft: “Er zijn reflexen die je tot de ingebakken routines, zeg maar het DNA, van onze institutionele orde kan rekenen. Zoals de controlereflex of de barbertje-moet-hangen-reflex als er iets mis gaat. Al die reflexen, al die routines treden in werking als er iets in onze samenleving georganiseerd moet worden. Ze maken overheden en instituties tot wat ze nu zijn.

Maar dat moet veranderen. (…) Want als het waar is dat de discussie over meer ruimte voor burgers/eigen kracht/minder institutionele ontferming erop wijst dat we op een kantelpunt zijn beland, (…) dan is het zaak om deze routines die de oude institutionele orde hebben gevormd kritisch tegen het licht te houden en aan de nieuwe eisen aan te passen.

Zo’n nieuwe institutionele orde waarin burgers meer ruimte, meer macht krijgen, vraagt om andere professionals, andere reflexen en andere routines. (…) mensen zijn geholpen door een agenda waarin zij kunnen ontsnappen aan de reflexen die hen nu gevangen houden.”

Moeten we, zoals Jos zo overtuigend schrijft, op zoek naar nieuwe instituten? Moeten we mensen bevrijden van buitenaf? Als we het over reflexen hebben, is dit denk ik ook een bekende. En niet de eerste oplossing.

Het alternatief is ons minder bekend. Iedere ‘oplossing’ die we aandragen is gedoemd een nieuw ‘model’ (of voor je het weet weer een reflex) te worden van hoe het ‘moet’. En ligt natuurlijk in het verlengde van het probleem: de wens te begrijpen en te controleren. En daaronder zit natuurlijk angst. Maar hoe ziet ons handelen er uit als we dat loslaten?! We zullen de ‘nieuwe praktijken’ zelf moeten organiseren. Door professionals en burgers zelf. Want we doen het elkaar aan, het werken volgens routines. En we moeten er vanaf. En niet alleen omdat ze zo ontzettend vervelend zijn.

De reden hiervoor is dat het samenwerken en het realiseren van resultaat als we iets willen organiseren voor degenen die dit ‘trekken’ zo lastig is. Maatschappelijke resultaten blijven daardoor vaak uit, raken niet verankerd, of als er resultaten zijn, blijken die niet meer zoveel te maken hebben met het maatschappelijke probleem waar ze voor bedoeld waren. Ja, we hebben wel voldaan aan ‘de routines’. In het werk wordt het handelen meer bepaald door de met elkaar bedachte ‘rationaliteit’ van de organisatie(-s), of het geheel van opvattingen hoe je dingen doet, dan wat er echt nodig is. De vraag is of we zo moeten blijven werken. En natuurlijk, de instituten moeten veranderen, maar we moeten vooral met elkaar anders gaan werken. Daar heb je geen instituut voor nodig.

ShareShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someone
0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>