De pillen van de wetenschap…

De wetenschap wordt te hoog geacht. Of, laat ik het beter opschrijven, te snel boven elke twijfel verheven. Om te beginnen met de persoon, de wetenschapper. Alsof die geen preferenties heeft. En dan het resultaat en methode. We willen wetenschappelijk bewijs. Of een wetenschappelijke onderbouwing. En dan?! Dan zijn we in het bezit van de waarheid… En zo wordt de wetenschap voertuig van iedereen die er wat mee wil…

Marcus Huibers schrijft in de Volkskrant van 3 september 2011, ‘Hoe kan het dat miljoenen mensen pillen voorgeschreven krijgen die voor een groot deel van hen aantoonbaar niet werken?’ Vervolgens komen spannende onderwerpen aan bod zoals ‘ghostwriting’, ‘publicatiebias’, belangenverstrengeling. En, misschien nog wel erger, ‘Medicatie weerhoudt mensen ervan om andere oplossingen te zoeken.’ (voldoende nachtrust nemen, vrienden opzoeken, sporten etc.). Een veel gezondere strategie, meer eigen regie, dan de regie die de farmaceutische industrie nu heeft.

Recenter, 24 oktober, citeert de NOS een uitgebreid onderzoek uit het Geneesmiddelenbulletin (dat klinkt toch heel serieus, niet?!). De griepprik heeft voor het grootste deel van de doelgroep geen effect! Het RIVM, bij monde van Roel Coutinho, draait de bewijslast om en meteen om de hete brij: het is een methodologische discussie, we zijn het oneens. Hier spreekt een politicus die zijn programma veiligstelt.  Ook in het artikel wordt gesproken van belangenverstrengeling. En de grote motor achter de besteding van 56 miljoen aan het vaccinatieprogramma lijkt eerder de gecreëerde angst bij ouderen, die vervolgens hun gesuggereerde heil bij een instituut zoeken.

Nou ben ik waarschijnlijk de laatste om te stellen dat als iets niet kan worden aangetoond door de wetenschap dat er dan sprake is van het tegendeel. Voor je het weet ben je dan zo’n boze mevrouw of meneer van de vereniging tegen kwakzalvers. Nee, ook ik grijp alle bronnen aan om mijn gelijk te halen. En dan citeer ik graag een hoogleraar of een wetenschappelijk bulletin om de positie van de wetenschap ter discussie te stellen… Wetenschappelijk resultaat roept meestal meer vragen op dan het beantwoordt. Dat wordt vaak vergeten, of juist aangegrepen om een discussie een bepaalde kant op te laten gaan.

En ondertussen wordt er steeds vaker naar de wetenschap als oplossing voor onze onzekerheden gegrepen. Alle handelingen, die we nog wel of niet doen moeten bij voorkeur evidence based zijn. Whatever that may be… Ik vind deze wens regelmatig getuigen van een brevet van onvermogen om voor jezelf of met elkaar af te spreken wat nodig lijkt. Bijvoorbeeld een pilletje, een wetenschappelijk oordeel, of juist eigen regie…

ShareShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someone

Zelf de gezondheidskloof overbruggen?!

De zorg wordt steeds complexer. En dat komt, in belangrijke mate, door welvaartsziekten. Groeiende welvaart is een collectief fenomeen, ziekte individueel. Wie zit er hierbij dus aan het stuur?! De burger die gestimuleerd wordt om gezonde keuzes te maken, of het collectief, de overheid, die voorzieningen inricht en al dan niet grenzen stelt?! De gezondheidskloof is een collectief fenomeen, zegt huisarts Steven van de Vijver in de NRC van 8 januari 2011. Iemands levensstijl is niet alleen het resultaat van eigen keuzes. Het zijn ingesleten gedragspatronen. Reguleren is daarom volgens hem effectief preventiebeleid. “Subsidieer fruit, verbied frisdrankautomaten op scholen”. En daar gaat hij in zijn redenaties volgens mij toch net iets te snel. Hij lijkt de patiënten uit zijn praktijk, die vaak hele andere normen hebben dan die hij graag in wetgeving vertolkt zou zien, even te vergeten. Wetgeving helpt niet als je van school op weg naar huis iedere dag even stopt bij de snackbar om de hoek. Tenzij je die ook wil verbieden.

Ja inderdaad, het zijn complexe problemen die de huisarts op zijn bordje krijgt. Bij die complexe problemen zouden daarom ook meer partijen betrokken moeten zijn. Hij zou dat als huisarts niet in zijn eentje moeten hoeven oplossen. Wetgeving kan daarbij helpen, maar veel vaker ligt de oplossing in het samenspel van burgers en partijen die allen een aandeel hebben in de situatie die is ontstaan.

Het begint eigenlijk steeds duidelijker te worden uit cijfermateriaal dat ziekte niet alleen iets is dat je overkomt of niet. De kans dat je dit overkomt is in een bepaalde omgeving veel groter. En daar ligt veel meer aan ten grondslag dan alleen het ontbreken van gezond gedrag. En nu moeten we bij ‘omgeving’ niet alleen denken aan achterstandswijken. Het zijn bijvoorbeeld ook de files waar we met z’n allen in staan. Het zijn complexe problemen waarvan duidelijk wordt dat ze de samenleving geld en inzet kost. Geld dat we graag voor andere zaken willen gebruiken.

Gedragsverandering heeft te maken met onze intenties, overtuigingen, normen en de middelen en mogelijkheden die we hebben om er aan te werken. Dat gaat dus over de mens (die naast gezondheid nog andere zaken aan het hoofd heeft), de cultuur waar we ons in bevinden (overtuigingen, normen, opvattingen), en de fysieke omgeving (is die stimulerend, zijn er voorzieningen, etc?).

Iedereen heeft hierin een aandeel. De burger in het gedrag. Partijen in de samenleving bepalen in grote mate de leefomgeving. We zijn dus allemaal aandeelhouders in onze gezondheid en die van anderen. Met of zonder wetgeving. In die zin zijn we er allemaal zelf bij om de gezondheidskloof te overbruggen.

ShareShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someone

Goede voornemens

Marcel Hulspas verkondigde het eind vorig jaar stellig in De Pers: dat er een relatie is tussen een superslank schoonheidsideaal en anorexia is allang achterhaald. Het lijkt er echter meer op dat hij dit graag zo zou willen. De Volkskrant meldt op 4 november 2010 dat het aantal meisjes met anorexia de afgelopen 25 jaar is verdubbeld en dat ze steeds jonger worden. De piek zit bij meisjes tussen de 15 en 19 jaar.

Terwijl Hulspas meent zijn niet onderbouwde stellingname (en passant) te moeten poneren, meldt het kenniscentrum eetstoornissen als redenen voor overmatig lijnen: de angst om te dik te worden, een vertekend lichaamsbeeld en gebrekkige zelfwaardering. Waar zou dat toch vandaan kunnen komen?! Natuurlijk, niet alleen van de reclame. Maar dat wetenschappers iets  niet hebben aangetoond wil nog niet zeggen dat het niet bestaat. Ondertussen is er sinds kort wel weer een officieel erkende eetstoornis bij, de ‘binge eating disorder’, de vreetbuistoornis…

Ook in 2011 zullen we niet om de reclame heen kunnen, en er regelmatig ook van genieten. Dat kan ook niet anders met de verwachting dat er in 2011 voor 3,5 miljard euro geadverteerd zal worden (NRC, 8 januari 2011): de media zijn voor een groot deel afhankelijk van reclame inkomsten. In het weekblad van diezelfde NRC lezen ik dat ‘we’ in 2011 zelf gaan bepalen wat we mooi vinden. Als bewuste mens zouden we via internet het begrip ‘schoonheid’ dit jaar kunnen gaan herdefinieren… De mode is gedemocratiseerd staat er zelfs. Hopelijk zijn er voor de jongeren in 2011 ook nog andere referenties die voeding geven aan hun zelfwaardering…

ShareShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someone